معرفی گیاه آماریلیس و شرایط نگهداری آن

گیاه آماریلیس  که در این مطلب معرفی می شود در واقع گونه ای از خانواده‌ی نرگسیان (مارچوبه سانان) و با نام گیاه‌شناسی‌ Hippeastrum است. پیاز دیگری نیز با نام آماریلیس و متعلق به خانواده Amaryllidaceae و بومی آفریقای جنوبی وجود دارد که مهمترین تفاوت آن با آماریلیسی که برای گیاه هیپوستروم به عنوان یک نام عمومی استفاده می شود این است که گونه آماریلیس (متعلق به خانواده‌ی Amaryllidaceae) در خلال زمان گلدهی هیچ برگ و ساقه‌ی محکمی نداشته و بین 6 تا 12 گل تولید می کند در حالیکه آماریلیسی که در این مطلب معرفی می شود یا همان هیپوستروم، بعد از گلدهی برگ تولید کرده، ساقه ای توخالی داشته و 3 تا 6 گل می دهد.

آماریلیس دارای گونه‌های مختلف با گل‌هایی به رنگ‌های صورتی، قرمز، سفید، نارنجی و حنايی و یا با طرح‌های راه‌راه است، همچنین نزدیک به 100 گونه و بیش از 600 نمونه هیبرید از آن وجود داشته و بیشتر آماریلیس‌هایی که در بازار فروخته می شوند هیبریدی بوده و معمولاً در طول پاییز خریداری شده و آماده گلدهی در ماه های زمستان هستند.

گیاه هیپوستروم (آماریلیس) دارای یک یا دو ساقه‌ی ایستاده و مستقیم با ارتفاع حدود 30 تا 75 سانتی متر و قطر 2.5 تا 5 سانتی متر، همچنین3 تا 6 برگ سبز یا خزاندار نسبتا گسترده (بر اساس شرایط محیطی یا نوع گونه) به طول 30 تا 90 سانتی متر وعرض 2.5 تا 5 سانتی متر است. این گیاه در طی و یا بلافاصله بعد از گلدهی نوارهای برگ مانندی تشکیل داده که می توانند تا 45 سانتی متر طول داشته باشند. پس از این که گل ها و ساقه های این گیاه شروع به خشک شدن و جدا شدن نمودند، گیاه طروات و شادابی خود را از دست داده و ظاهری غیرجذاب پیدا می کند. 

پیازهای آماربلیس می بایست دارای بافتی محکم و سفت باشند. محیط پیازها در انواع مختلف این گیاه متفاوت است اما به طور کلی در نمونه های دو رگه ای که امروزه معمولا از آن ها استفاده می‌شود، محیط پیاز بین 20 تا 30 سانتی متر است (توجه کنید محیطی که پیرامون پیاز است با قطر پیاز تفاوت دارد). رنگ پوسته های رویی پیاز نیز گاهی از گونه‌ای تا گونه‌ی دیگر متفاوت بوده اما اکثر به رنگ قهوه ای روشن تا تیره هستند. ممکن است در انتهای پیاز ریشه ها نیز مشاهده شوند، دقت نمایید پیازهایی که ریشه های آسیب دیده و خشکیده دارند خریداری نشوند. اگر بعد از خرید نتوانستید به سرعت پیازها را بکارید، آن‌ها را در مکانی خنک با دمای 7 تا 13 درجه سانتی گراد نگهداری کنید.

عمیق کاشتن پیازهای آماریلیس یکی از دلایل عدم گلدهی آن است. پیاز این گیاه با وجود جثه نسبتا درشتی که دارد آنقدر کم عمق کاشته می‌شود که 30 تا 50 درصد پیاز بیرون از سطح خاک باقی می‌ماند.

پیاز آماریلیس(هیپوستروم) علاوه بر خاک در آب هم قابل کاشت است و در این محیط نیز گیاه گلدهی خواهد کرد ولی برای تکثیر و رشد پیاز مادری مشکل ایجاد شده و بهتر است بعد از گلدهی و در ادامه‌ی رشد به بستر معمولی خاک منتقل شود. لازم به ذکر است در صورت کاشت آماریلیس در آب، با توجه به حساسیت ریشه‌های آن، بعد از گلدهی احتمال آسیب رسیدن به گیاه وجود دارد. با این حال در صورت تمایل به کاشت پیاز این گیاه در آب، ابتدا در ظرفی به ارتفاع حدود 10 سانتی متر سنگ یا سنگریزه ریخته، پیاز را روی سنگریزه ها قرار داده و سپس درون ظرف آب بریزید و دقت نمایید که سطح آب تنها با ریشه ها در تماس باشد.

حداقل هفته ای یک بار آب ظرف را با آب ولرم تعویض کنید. گلدان را در مکانی روشن قرار داده و دما را در حدود 15 تا 16درجه سانتی گراد تنظیم نمایید تا گیاه به گلدهی تحریک شود. هر چقدر اتاق گرم تر باشد سرعت رشد ساقه گل بیشتر است.

گل ها معمولا در طی زمستان یا بهار و حدود 6 تا 10 هفته بعد از اینکه پیاز آن ها کاشته شد شروع به شکوفه دهی کرده و خوشه های شیپوری شکل گل ها در رنگ های مختلف قرمز، نارنجی، حنایی، سفید، صورتی و راه راه یا سایه دار مشاهده می شوند. در زمستان این دوره گلدهی بیشتر از بهار خواهد بود. با توجه به این نکته می‌توانید، برنامه کاشت خود را از مهرماه تا اسفند تنظیم کنید. برای لذت بردن از زیبایی گل‌های آماریلیس در مدتی مداوم، پیاز‌ها را در گلدان و یا باغ در فواصل زمانی هر دوهفته بکارید. این گل های تزئینی پس از شروع به خشک شدن باید همراه با ساقه جدا شوند. 

بعد از پایان دوره گلدهی ساقه ها شروع به ضعیف شدن می کنند و می بایست همزمان با خشک شدن گل ها، ساقه‌ها نیز همراه با آن ها جدا شده (تا جای ممکن از نزدیکی پیازها) و تنها برگ ها نگه داشته شوند. 

برای 6 هفته بعدی می بایست به گیاه هیپوستروم به میزان کافی و به صورت منظم آب و کود داده شود (هر دو هفته یک بار کود و آبیاری بعد از خشک شدن لایه‌ی سطحی خاک) تا بتوان آن را برای رشد در فصل بعدی تشویق کرد. 

از مهرماه گلدان گیاه را در یک نقطه‌ی خنک (دمای حدود 13 درجه سانتی گراد) قرار دهید. آبیاری آن را کاهش داده و به مدت 8 تا 10 هفته از کوددهی به آن اجتناب نمایید. 

پس از طی این دوره‌ی 8 تا 10 هفته ای بعد از اینکه خاک خشک شد، شروع به آبیاری کرده و هر دو هفته یکبار نیز  به گیاه کود بدهید. اکنون شما می توانید انتظار رشد و گلدهی آماریلیس را داشته باشید. 

نکته: بسیاری از خریداران این گیاه، پس از پایان گلدهی آن را دور می اندازند در حالیکه با نگهداری و مراقبت از آن مطابق با آنچه که گفته شد، می توانند برای فصل بعدی مجدد از آن گل بگیرند. 

سمیت برای حیوانات خانگی: برای سگ و گربه سمی است. 

دما: گیاه آماریلیس در طی دوره رشد(زمستان - بهار) دمایی بین 21 تا 24 درجه سانتی گراد و و در ماه های پاییز و اوایل زمستان دمای 13 درجه سانتی گراد را ترجیح می دهد. بعد از اینکه گیاه گلدهی کرد، دما می تواند بین 21 تا 24 درجه سانتی گراد تنظیم شود تا بتوان گل ها را به مدت طولانی تر سالم نگه داشت. 

نور: نور روشن و بدون تابش طولانی مدت نور مستقیم خورشید را ترجیح می دهد. در صورتی که نور از یک طرف به گیاه می تابد هر روز گلدان را در حدود 45 درجه بچرخانید تا ساقه گل به سمت نور کج نشود.

آبیاری: در طی دوره رشد و گلدهی، زمانی به آبیاری نیاز است که 2 سانتی متر بالایی خاک خشک شده باشد. زمانیکه برگ ها قطع شدند و گیاه برای دوره‌ی 8 تا 10 هفته ای وارد مرحله‌ی استراحت شد، می توانید آبیاری را تا زمانیکه رشد جدید شروع شود متوقف و یا بسیار کم کنید. همچنین زمانیکه برگ های جدید ظاهر شدند، مجددا با خشک شدن 2 سانتی متر از بالای خاک به صورت منظم گیاه را آبیاری کنید.

در آبیاری و سبز شدن گیاه صبور باشید. جوانه زدن پیاز بسته به نوع و گونه ای که کاشته اید بین 2 تا 8 هفته طول کشیده و در صورت سبز نشدن آن را برای تحریک، زیاد آبیاری نکنید زیرا آبیاری بیش از اندازه می تواند باعث پوسیدگی پیازها شود. 

خاک: می توانید به میزان یکسان از پرلیت و پیت ماس (نوعی سنگ و خاک) یا دو قسمت خاک لومی(نوعی خاک ترکیب شده از رس،شن وسیلت) و یک قسمت پرلیت استفاده کنید. در زمان کاشت دقت نمایید تا به ریشه‌ها آسیب وارد نشود. بهتر است بین پیاز و لبه گلدان حدود 5 سانتی متر فاصله قرار دهید. 

تعویض گلدان: می توانید هر دو سال یک بار در طی دوره‌ی استراحت گیاه و یا هنگامی که مشاهده کردید پیاز هیپوستروم شما از اندازه‌ی گلدان بیشتر رشد کرده است، گلدان را تعویض کنید. اندازه‌ی گلدان باید، از هر طرف 5 سانتی متر از پیاز بزرگتر باشد. 

کوددهی: بعد از دوره‌ی استراحت و شروع به تشکیل شاخ و برگ، گیاه را هر دو هفته یکبار توسط کودها تغذیه کنید. این کوددهی را تا زمانیکه برگ ها قطع شوند و گیاه برای دوره‌ی استراحت آماده شود، ادامه دهید. برای کوددهی می توانید از کودهای با نسبت مساوی عناصر مانند 10-10-10 استفاده نمایید. 

رطوبت: رطوبت معمول اتاق برای آماریلیس کافی است. 

تکثیر: این گیاه می تواند توسط بذر (برای بلوغ و گلدهی گیاه 5 سال زمان لازم است) یا پیازهای فرزندی (برای بلوغ و گلدهی گیاه حدود 3 سال زمان لازم است) تکثیر شود.