کمبود مس در گندم

مس یکی از هشت عنصر ریز مغذی ضروری برای رشد گندم است و برای بسیاری از فعالیت‌های آنزیمی، تولید کلروفیل، تشکیل گرده، افزایش جوانه‌زنی گندم و استحکام دیواره سلولی مورد نیاز است. مس جزء ساختاری پروتئین‌های تنظیم‌کننده متعددی است و با مشارکت در تنفس میتوکندری، متابولیسم دیواره سلولی، انتقال الکترون فتوسنتزی، پاسخ به استرس اکسیداتیو، سنتز پروتئین و سیگنال‌دهی هورمون‌ها نقش‌های کلیدی ایفا می‌کند، همچنین در پروتئین‌های حامل الکترون گنجانده شده است. این عنصر به دلیل ظرفیت خود برای از دست دادن و به دست آوردن آسان الکترون‌ها، به عنوان یک کوفاکتور در آنزیم‌های متعددی مانند لاکاز، سیتوکروم سی اکسیداز، پلی فنل اکسیداز، سوپراکسید دیسموتاز مس/روی، آمینو اکسیداز و پلاستوسیانین عمل می‌کند. به این ترتیب مس نقش کلیدی در عملکرد صحیح این آنزیم‌های مهم دارد. برخی از این آنزیم ها با داشتن مس به عنوان کوفاکتور، نقش کلیدی (آنتی اکسیداسیون) را در شرایط استرس ایفا می کنند. مس را می توان در تلاش برای افزایش جذب درشت مغذی‌ها و به ویژه جذب نیتروژن و متعاقباً پروتئین بالا در دانه گندم به کار برد. در حقیقت، زمانی که خاک ها دچار کمبود مس هستند،سبب کاهش غلظت عناصر درشت مغذی و محتوای پروتئین  در گندم می‌شود.

محدوده باریکی بین کمبود مس و مسمومیت وجود دارد. زمانی که غلظت آن از سطح بهینه خاصی فراتر رود، بر جوانه زنی بذر، رشد سیستم ریشه و به شدت برای گیاه سمی می‌شود و باعث ایجاد استرس اکسیداتیو در داخل  گیاه گندم از طریق افزایش تولید گونه‌های اکسیژن فعال (ROS) می‌شود. این فلز به دلیل ماهیت دوگانه (سمی ضروری و بالقوه)، شبکه پیچیده ای از جذب، جداسازی و انتقال، ضروری بودن، سمیت و سم زدایی در داخل گیاهان را شامل می‌گردد.

فواید مصرف کود مس:

•پاسخ نیاز گیاه به عنصر مس 

•افزایش جوانه‌زنی بذر و توسعه ریشه 

•منجر به افزایش تعداد،کیفیت دانه و بهبود رشد گندم  

•سبب استحکام دیواره سلولی 

•کمک به تثبیت نیتروژن و سنتز پروتئین 

•افزایش مقاومت گندم به بیماری‌ها و آفات 

کمبود مس در چه خاک‌هایی رخ می‌دهد:

•خاک‌های دارای مواد آلی بالا (هیستوسول ها، خاکسترهای آتشفشانی هیومیک)

•خاک‌های دارای تخلخل زیاد

•خاک‌های گچی

•خاک‌های آهکی

•خاک‌های دارای نیتروژن بالا 

استفاده از علف کش های هرس ریشه، به ویژه گروه‌های A و B نیز می تواند باعث کمبود مس شود.

نشانه‌های کمبود مس در گندم:

•محبوس شدن خوشه‌های گندم در غلاف و ظاهر شدن سنبلچه‌های کور با نوک سفید 

•پیچ خوردن نوک برگ‌های گندم خشک، سفید و پژمرده شدن  برگ های جوان در حالی که برگ های پایه سبز تیره باقی می‌مانند، اما رنگ پریده تر از حد معمول

•دم خوک شدن نوک برگ‌ها و پژمردگی آن‌ها 

•تاخیر در به خوشه آمدن گندم 

•چروکیده شدن دانه و خم شدن سر ساقه گندم با افتادگی دانه کامل به دلیل ساقه های ضعیف

اقدامات کلی زیر برای جلوگیری از کمبود مس (Cu) توصیه می شود:

•از کودهای حاوی مس مانند گیامین مس، کینگ فول مس، فسفیمکس مس و کینگ فول روی مس منگنز  استفاده شود.

• pH خاک تنظیم گردد.

•استفاده مازاد از انواع کودها پرهیز شود.

• استفاده بی رویه از علف‌کش‌ها جلوگیری شود.