کمبود نیتروژن در گندم

گیاهان به در دسترس بودن نیتروژن معدنی (N) وابسته هستند، این عنصر برای ترکیب مولکول‌های حیاتی گیاهی مانند اسیدهای نوکلئیک، کلروفیل و پروتئین‌ها ضروری است. نیتروژن مهم ترین ماده مغذی معدنی برای  گندم است زیرا عملکرد گندم به عرضه کافی نیتروژن بستگی دارد و دانه‌های  گندم حاوی ذخایر پروتئین ذخیره ای با حدود 6 درصد نیتروژن هستند. عنصر پر مصرف نیتروژن نقش به‌سزایی در بهبود کیفیت دانه گندم، افزایش عملکرد دانه و محتوی پروتئین، تولید بهینه پنجه و رشد و سرسبز تر شدن گیاه دارد. فعالیت‌های فتوسنتزی برگ تا حد زیادی به در دسترس بودن نیتروژن در گیاهان بستگی دارد علاوه بر این، تغذیه کارآمد از نیتروژن، پتانسیل کاهش آسیب‌های تنش خشکی را با حفظ فعالیت‌های متابولیکی را دارد اما اثرات آن تحت سطوح مختلف تنش خشکی در دوره‌های رشد رویشی گندم به وضوح درک نشده است. محدودیت های آبی همراه با  نیتروژن کم، محدودیت اصلی برای عملکرد گندم است و به طور گسترده گزارش شده است که بر روابط آب برگ، فلورسانس و فرآیندهای فتوسنتزی که منجر به محدودیت  در سرعت رشد گیاه، پیری زودرس، کاهش مدت زمان پر شدن دانه، کاهش وزن دانه، و بهره وری ضعیف محصول می شود، تأثیر می‌گذارد.

فواید مصرف کود نیتروژن:

•نیاز گیاه به نیتروژن را پاسخ می‌دهد.

•منجر به توسعه ریشه گیاه و جذب بیشتر عناصر مغذی می‌گردد.

•سبب افزایش فتوسنتز، سبزینگی و پروتئین در گیاه می‌شود.

•تعداد پنجه بارور در واحد سطح، تعداد دانه در سنبله  و وزن سنبله را افزایش می‌دهد.

•مقاومت گندم در برابر به تنش‌های خشکی  افزایش می‌یابد.

• افزایش رشد و  عملکرد  گندم و کیفیت دانه  را سبب می‌شود.

کمبود نیتروژن در چه خاک‌هایی رخ می‌دهد: 

•خاک‌های دارای  pH خیلی پایین یا بالا

•خاک های شنی یا سبک 

•خاک‌های دارای مواد آلی کم

• خاک‌های خشک در شرایط خشکسالی

•بارندگی زیاد (آبشویی) یا آبیاری شدید

•افزودن یا سطوح بالای مواد آلی تجزیه نشده  مانند کود دامی (مانند کاه)

•رشد علف‌های هرز  با رشد سریع  در خاک 

نشانه‌های کمبود نیتروژن در گندم:

•برگ‌ها کوچکتر و دارای  رنگ سبز کم رنگ مایل به زرد می‌شوند.

•علائم ابتدا بر روی برگ های پیر  با زرد شدن این برگ‌ها نمایان می‌شود  و با پیشرفت کمبود نیتروژن برگ‌های  پیر پژمرده می شوند.

•نکروز از نوک برگ‌های گندم  شروع می شود و به سمت پایه برگ پیش می رود.

•کمبود شدید N (شکل سمت راست) منجر به عملکرد ضعیف ناشی از کاهش تعداد پنجه و همچنین کاهش ساقه، سنبله و اندازه دانه می شود. 

•کمبود شدید نیتروژن باعث پیری زودرس و کاهش اندازه گندم می‌شود.

علائم کمبود نیتروژن و گوگرد در گندم و سایر غلات دانه ریز بسیار مشابه است، بنابراین تجزیه و تحلیل آنالیز  برگ اغلب برای  شناسایی کمبود عنصر در گیاه ضروری است.

اقدامات کلی برای جلوگیری از کمبود نیتروژن (N) توصیه می‌شود:

•ازآبشویی یا تخلیه بیش از حد آب خودداری کنید.

•pH  خاک تنظیم شود.

•استفاده از کودهای حاوی نیتر,وژن  : کود کامل 20-20-20، کود فولیکا، کودهای کامل ایرامون مانند 20-20-20 ایرامون، 20-20-20 ایرامون زعفرانی و 10-10-30 ایرامون

•مواد آلی مانند کود دامی، بقایای گیاهی، کمپوست به خاک اضافه شود.

•خاک‌ورزی کم عمق (5 تا 10 سانتی‌متر)، ظرف دو هفته پس از برداشت انجام شود.

•علف‌های هرز که با گیاه  برنج برای عنصر نیتروژن رقابت دارند حذف شود.