کمبود نیتروژن در برنج



نیتروژن یک  عنصر پر مصرف و ضروری برای گیاه می‌باشد و در ساختمان کلروفیل، اسید آمینه و اسیدهای نوکلوئیک حضور دارد.

این عنصر در فتوسنتز و تولید بیوماس نقش دارد. نیتروژن برای افزایش طول بوته، اندازه برگ، تعداد خوشه‌ها و برای افزایش عملکرد گیاه اهمیت بالایی دارد. گیاهان دارای کمبود نیتروژن (N) عملکرد کمی دارند و رشد گیاه کاهش پیدا می‌کند.

کمبود نیتروژن یکی از شایع ترین مشکلات در شالیزارهای برنج به‌شمار می‌آید، معمولا این کمبود در زمان شروع گلدهی و خوشه دهی برنج که نیاز به نیتروژن در این مراحل حیاتی رشد گیاه زیاد است رخ می‌دهد.

کمبود نیتروژن همچنین ممکن است در جایی رخ دهد که مقدار زیادی کود نیتروژنه استفاده شده است. اما در زمان اشتباه یا به روش اشتباه.

استفاده بیش از حد از نیتروژن می‌تواند منجر به رشد بی‌رویه شود که باعث جذب آفات زیادی می گردد. کمبود نیتروژن از شایع ترین کمبودها در گیاه برنج است و از اهمیت اقتصادی بالایی برخوردار است.

فواید مصرف کود نیتروژن:

•نیاز گیاه به نیتروژن را پاسخ می‌دهد.

•منجر به توسعه ریشه گیاه و جذب بیشتر عناصر مغذی می‌گردد.

•سبب افزایش فتوسنتز، سبزینگی و پروتئین در گیاه می‌شود.

•وزن وتعداد دانه‌های گیاه برنج و عملکرد گیاه افزایش می‌یابد.

•مقاومت گیاه را در برابرتنش‌های محیطی وآفات و بیماری‌های گیاهی افزایش می‌دهد‌.

•رشد رویش گیاه را افزایش می‌دهد در نتیجه سبب افزایش طول بوته ، اندازه برگ می‌شود.

کمبود نیتروژن در چه خاک‌هایی رخ می‌دهد: 

•خاک هایی دارای مواد آلی بسیار کم 

•خاک هایی با محدودیت های خاص برای تامین نیتروژن معدنی (مانند خاک های اسیدی ، خاک های شور، خاک های دارای کمبود فسفر (P) و خاک های تالابی با زهکشی ضعیف)

•خاکهای قلیایی و آهکی دارای مواد آلی پایین و پتانسیل بالا برای آمونیاک

نشانه‌های کمبود نیتروژن در برنج:

•برگ‌های پیر گیاه سبز مایل به زرد هستند.

•برگ‌های پیر و گاهی هم برگ‌های جوان ضعیف شده‌اند و نوک برگ های پیرسبز تیره و ممکن است زرد به نظر برسد.                                                                                                                           

•برگ‌های گیاه باریک، کوچک و کوتاه شده‌اند.

•پنجه‌زنی و تعداد دانه‌ها کاهش پیدا کرده است.

علائم کمبود نیتروژن را می توان با علائم کمبود گوگرد (S) اشتباه گرفت، اما کمبود گوگردکمتر رایج است و تمایل دارد ابتدا برگ‌های جوان و سپس تمام برگ‌های گیاه را تحت تأثیر قرار دهد.

اقدامات کلی برای جلوگیری از کمبود نیتروژن (N) توصیه می‌شود:

•ازآبشویی یا تخلیه بیش از حد آب خودداری  شود.

•pH خاک تنظیم شود.

•استفاده از کودهای حاوی نیتروژن مانند:   کود کامل 20-20-20 وکود فولیکا 

•استفاده از مواد آلی مانند کود دامی، بقایای گیاهی، کمپوست

• انجام خاک‌ورزی کم عمق (5 تا 10 سانتی‌متر)، ظرف دو هفته پس از برداشت انجام شود.

•کنترل علف‌های هرز که با گیاه  برنج برای عنصر نیتروژن رقابت دارند.

• انجام زهکشی مناسب